Reizen en vaccinaties
- Inleiding
- Vakantie-vaccinaties
- Difterie, tetanus en polio
- Hepatitis A
- Gele koorts
- Buiktyfus
- Extra vaccinaties
- Bof, mazelen en rodehond
- Hepatitis B
- Hondsdolheid
- Japanse encefalitis
- Meningokokkenziekte
- Tekenencefalitis
- Tuberculose
- Vaccinatie tegen cholera
- Reizen en vaccinaties bij zwangerschap
- Meer informatie
Inleiding
In een groot aantal landen zijn er ziekten die in Nederland niet (meer) voorkomen. Om goed beschermd te zijn tijdens reis naar en verblijf in deze landen, bestaat de mogelijkheid om tegen deze ziekten gevaccineerd te worden. Dit houdt in dat een vaccin via een injectie met vloeistof in de spier of onder de huid wordt gespoten of door middel van tabletten wordt ingenomen. Een vaccin bevat ziekteverwekkers, zoals bacteriën en virussen, in een onschadelijke vorm. Als reactie op deze ziekteverwekkers maakt het lichaam afweerstoffen aan. Wanneer er vervolgens een besmetting optreedt met de schadelijke vorm van de ziekteverwekker zorgen deze afweerstoffen ervoor dat de betreffende ziekte niet optreedt.Welke vaccinaties nodig zijn, is onder meer afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden, bestemming en soort reis en verblijf. Informatie over vaccinaties per land kan via de wereldbol worden verkregen. Zorg ervoor dat alle toegediende vaccinaties worden genoteerd in een vaccinatiepaspoort .
Om voldoende bescherming te bieden hebben sommige vaccins enkele weken nodig of moeten meerdere keren worden gegeven. Informeer daarom tijdig, bij voorkeur vier tot zes weken voor vertrek, of vaccinaties nodig zijn voor de plaats van bestemming. Wanneer er weinig tijd is om volledig te vaccineren, bijvoorbeeld in geval van een last-minute reis, wordt zo snel mogelijk begonnen met het vaccinatieschema en kan dit tijdens de reis of na thuiskomst voltooid worden.
Vakantie-vaccinaties
In geval van een goede gezondheid en een gewone vakantie van minder dan zes weken naar een risicoland, zijn meestal alleen één of meer zogenaamde ‘vakantie-inentingen’ nodig. Dit zijn vaccinaties tegen difterie, tetanus en polio, hepatitis A, gele koorts en buiktyfus.Difterie, tetanus en polio
Vaccinatie tegen deze ziekten is aan de meeste mensen die na 1950 in Nederland zijn geboren in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma op de kinderleeftijd gegeven en beschermt tien tot vijftien jaar. Wanneer de laatste DKTP-vaccinatie meer dan tien jaar geleden is, wordt een herhalingsvaccinatie aanbevolen. Wanneer de DKTP-vaccinatie nog nooit is gegeven, wordt aangeraden een volledig schema van drie injecties te laten toedienen.Hepatitis A
Hepatitis A vaccinatie bestaat uit twee injecties. Na één injectie is de beschermingsduur minstens één jaar. Een schema van twee injecties geeft gedurende minimaal vijfentwintig jaar, maar waarschijnlijk levenslang, bescherming.Gele koorts
Gele koorts komt voor in Centraal-Afrika en een groot aantal landen van Zuid-Amerika. Vaccinatie wordt in geval van reizen naar deze gebieden sterk aangeraden en is soms zelfs verplicht. Een vaccinatie tegen gele koorts beschermt gedurende tien jaar gerekend vanaf de tiende dag na toediening.Buiktyfus
Vaccinatie tegen buiktyfus kan zowel met injecties als capsules. Een injectie beschermt meestal drie jaar en een serie van drie capsules biedt gedurende één jaar bescherming.Extra vaccinaties
Wanneer het gaat om een reis met een duur van meer dan zes weken, onder bijzondere omstandigheden, zoals verblijf in de binnenlanden, oerwouden of sloppenwijken, of in geval van gezondheidsproblemen zijn vaak extra vaccinaties nodig tegen ziekten als bof, mazelen en rodehond, hepatitis B, hondsdolheid, Japanse encefalitis, meningokokkenziekte, tekenencefalitis en tuberculose.Bof, mazelen en rodehond
In Nederland komen de bof, mazelen en rodehond weinig meer voor als gevolg van vaccinatie in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma. Wereldwijd zijn deze aandoeningen echter nog volop aanwezig. Bij jonge kinderen die op reis gaan en nog niet in aanmerking komen voor vaccinatie binnen het Rijksvaccinatieprogramma kan dit reden zijn voor vervroegde vaccinatie. Eén BMR-injectie beschermt waarschijnlijk levenslang.Hepatitis B
Vaccinatie tegen hepatitis B is zinvol bij een langdurig verblijf in een gebied waar deze ziekte veel voorkomt. Een volledig schema van drie injecties biedt in de meeste gevallen een levenslange bescherming, een herhalingsvaccinatie is dan dus niet meer nodig. Voor de zorgvuldigheid kan na de injecties het bloed worden gecontroleerd op afweerstoffen. Als blijkt dat deze nog niet voldoende zijn aangemaakt is een volgende serie van drie injecties nodig.Hondsdolheid
Hondsdolheid (rabiës) komt met name voor in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Vaccinatie wordt overwogen bij een verblijf in deze gebieden van langer dan drie maanden, indien ter plaatse veel met dieren in aanraking wordt gekomen (dierenartsen, biologen) en wanneer er een verhoogde kans op een beet is, zoals in geval van een fietsvakantie. Een schema van drie injecties geeft een basisbescherming gedurende twee jaar. In geval van een verdachte (honden)beet is echter wederom een injectie nodig, ook wanneer het volledige schema van drie vaccinaties reeds is toegediend. Het is daarom raadzaam in dergelijke gevallen direct, en in ieder geval binnen 24 uur, naar een arts te gaan.Japanse encefalitis
Japanse encefalitis is een virusinfectie die voorkomt in Zuidoost-Azië en wordt overgebracht door muggenbeten . Omdat toeristen en reizigers slechts een klein risico lopen op deze infectie wordt vaccinatie meestal niet geadviseerd. Vaccinatie wordt wel overwogen wanneer voor beroep of tijdens een reis gedurende langere tijd op het platteland wordt verbleven, met name in de buurt van varkensboerderijen en rijstvelden. Een schema van drie vaccinaties geeft gedurende twee jaar bescherming.Meningokokkenziekte
Meningokokkenziekte kent twee ernstige vormen, namelijk hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging. Meningokokken zijn bacteriën waarvan verschillende typen of soorten bestaan die stammen worden genoemd. De meest bekende meningokokkenstammen zijn A, B, C, W135 en Y.Er zijn effectieve vaccinaties tegen meningokokkenstammen A, W135 en Y. Deze vaccins geven echter niet voldoende bescherming aan kinderen jonger dan twee jaar en zijn slechts kortdurend (drie tot vijf jaar) werkzaam. Omdat meningokokken A, W135 en Y in Nederland niet voorkomen, worden deze vaccinaties met name gegeven aan ontwikkelingsmedewerkers die naar Afrikaanse landen gaan waar stam A regelmatig voorkomt en aan reizigers die naar gebieden met een verhoogd risico gaan. Daarnaast stelt Saudi-Arabië vaccinatie tegen meningokokkenziekte verplicht voor reizigers naar Mekka. Vaccinatie tegen meningokokken C is in 2002 opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Deze wordt eenmalig op de leeftijd van veertien maanden, samen de eerste BMR-vaccinatie, gegeven. Tegen meningokokkenstam B bestaat nog geen vaccin.
Tekenencefalitis
Deze door teken overgebrachte virusinfectie komt voor in Europese landen, voornamelijk in het gebied ten oosten van Frankrijk tot aan Rusland. De kans op een tekenbeet is het grootst bij wandelen of kamperen in bosachtige gebieden. Vaccinatie tegen deze infectie wordt aanbevolen in geval van een verblijf langer dan zes weken in risicogebieden en bestaat uit een schema van drie vaccinaties. De eerste twee vaccins bieden een bescherming gedurende één jaar en na de derde vaccinatie is er een totale bescherming van drie jaar.Tuberculose
Tuberculose komt in veel gebieden van de wereld voor, maar met name in ontwikkelingslanden. De kans op besmetting is groter bij verblijf onder slechte hygiënische omstandigheden en in geval van intensief contact met de plaatselijke bevolking. Tegen tuberculose bestaat het BCG-vaccin en dit biedt levenslange maar geen volledige bescherming. Daarom is het ook mogelijk niet te vaccineren en in plaats daarvan te controleren op eventuele besmetting door middel van een huidtest (Mantoux) voorafgaand aan en na afloop van de reis.Vaccinatie tegen cholera
Door het in acht nemen van hygiënische maatregelen kan besmetting met de cholerabacterie worden voorkomen en indien deze toch optreedt, gaat de ziekte in geval van een verder goede gezondheid, vaak ongemerkt voorbij. Tevens biedt vaccinatie tegen cholera weinig en slechts kortdurende bescherming. Daarom wordt deze vaccinatie in Nederland niet meer gegeven.Bij een reis naar sommige Afrikaanse landen, Cambodja en Moldavië is echter wel een getekende en officieel gestempelde verklaring nodig waarin ‘cholera not indicated’ vermeld staat. Deze zogenaamde cholerastempel wordt in het vaccinatieboekje gezet, is zes maanden geldig en kan bij de meeste vaccinatiebureaus worden verkregen.
Reizen en vaccinaties bij zwangerschap
Reizen tijdens een zwangerschap brengt vaak meer risico’s met zich mee, vooral tijdens de eerste drie maanden. Zo kunnen in een zwangerschap veel ziekten ernstigere gevolgen hebben en is reizen naar afgelegen gebieden of gebieden met een slechte gezondheidszorg niet verstandig omdat er een verhoogde kans is dat geen goede verzorging kan worden gegeven in geval van ziekte of als er iets misgaat met de zwangerschap.Daarnaast worden van alle vaccinaties voordeel en nut voor de zwangere vrouw goed afgewogen tegen potentiële schade voor het ongeboren kind. Het is verstandig de risico’s voor de zwangerschap met een vaccinatiebureau te bespreken voordat een reis geboekt wordt. Vaccinaties tegen DTP, hepatitis A, hepatitis B, meningokokkenziekte en hondsdolheid en de injectie tegen buiktyfus worden op basis van de huidige kennis beschouwd als veilig voor zwangeren. De vaccinaties tegen gele koorts en BMR en de capsules tegen buiktyfus worden bij voorkeur niet gegeven tijdens de zwangerschap. Gebieden waarin gele koorts voorkomt kunnen sowieso beter worden vermeden tijdens een zwangerschap, omdat deze ziekte zeer gevaarlijk kan zijn voor de zwangere vrouw en het ongeboren kind.
Houd daarnaast in gedachten dat vliegen bij veel luchtvaartmaatschappijen in verband met de kans op een bevalling niet meer is toegestaan tijdens de laatste periode van de zwangerschap.
Meer informatie
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap http://nhg.artsennet.nl/Vaccinatie voor reizigers (kort verblijf)Informatie van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering www.lcr.nl/Wat-u-zelf-kunt-doen
Informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu www.rivm.nl/Infectieziekten-Overzicht
www.rivm.nl/Rijksvaccinatieprogramma
| Bron: Medic Info | Copyright: Medic Info | Datum: 01/05/2009 | Disclaimer |